Krzyżacy | inne lektury | kontakt | reklama | studia
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Krzyżacy

Geneza „Krzyżaków”

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Dorota Blednicka

Proces twórczy nad dziełem spowalniały również liczne problemy osobiste, z którymi borykał się w tym czasie autor: skandal wokół jego drugiego małżeństwa, kłopoty z dziećmi, pogarszający się stan zdrowia oraz wędrowny tryb życia. W licznych listach do przyjaciół pisarz chętnie dzielił się wiadomościami o Krzyżakach i z łatwością można odtworzyć miejsce i czas powstania poszczególnych rozdziałów. Niewiele natomiast wspominał o przyczynach, które zadecydowały, że przystąpił do pracy nad utworem. Można tu wyróżnić dwa czynniki – natury osobistej i politycznej.

Powieść miała być napisana na jubileusz pracy pisarskiej Sienkiewicza. Temat wynikał z zainteresowań pisarza czasami Krzyżaków oraz stał się analogią do ówczesnej sytuacji Polaków pod zaborem pruskim.


Sienkiewicz od wielu lat pasjonował się tematyką krzyżacką. Wielokrotnie poruszał temat średniowiecza w publikowanych opiniach na temat obrazów Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem i Hołd pruski oraz w recenzji powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego Krzyżacy. Swoim dziełem zamierzał również ukoronować dwudziestopięciolecie pracy pisarskiej i ostatecznie utrwalić swoją pozycję jako najwybitniejszego twórcy powieści historycznej.

Głównym bodźcem do napisania Krzyżaków była pogarszająca się sytuacja Polaków w zaborze pruskim i wzrost potęgi cesarstwa niemieckiego, które w opinii Sienkiewicza zagrażało przyszłości Europy i jej kultury. W polityce Bismarcka, skierowanej przeciwko ludności polskiej, dostrzegał zagrożenie własnego narodu zjawiskiem „Drang nach Osten”. Jako znawca dziejów Polski z niepokojem obserwował proces historyczny trwający od wieków, a za jego niepokojący przejaw uważał działalność Zakonu krzyżackiego i wzrost jego potęgi, powstrzymanej bitwą pod Grunwaldem.

W Krzyżakach pisarz bardzo precyzyjnie przedstawił wewnętrzną sytuację w Zakonie, wskazując na analogię do ówczesnej polityki Niemiec. Pod koniec XIX wieku Prusy pod rządami „żelaznego kanclerza” prowadziły na terenie zaboru, a zwłaszcza na terenach Wielkiego Księstwa Poznańskiego i Śląska, politykę określaną mianem Kulturkampf, zmierzającą do całkowitego wynarodowienia społeczności polskiej. Ograniczanie praw obywateli polskich, wzmagające się represje, germanizacja szkolnictwa, rugi pruskie, wykup ziem oraz działalność Hakaty wzbudzały liczne protesty Polaków. Sienkiewicz wielokrotnie zabierał głos w sprawie polskiej w artykułach na łamach „Gazety Polskiej” w latach 1879 – 1880.


Najdobitniej swoje stanowisko wobec polityki Bismarcka wyraził w roku 1895, w odpowiedzi dla berlińskiego tygodnika „Gegenwart”, który zwrócił się do dwudziestu najpopularniejszych pisarzy i artystów w Europie (w tym również do Sienkiewicza) z pytaniem: „Co myśli Pan o Bismarcku”. Pisarz w obszernym liście, opublikowanym w prasie polskiej i niemieckiej, skorzystał ze „sposobności do wypowiedzenia paru słów prawdy i do pozbycia się trochę żółci zebranej od całych lat”. Również jego utwory, napisane w tamtym okresie: Czy ci najmilszy, Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela, Bartek Zwycięzca, Kozieł i wilk, Kwiaty i korzenie, nacechowane były wyraźną antypruską wymową. Przyświecała ona Sienkiewiczowi również w procesie twórczym nad powieścią grunwaldzką. Jak sam określił, jego dzieło powstało „z odczucia chwały narodowej w przeciwstawieniu do dzisiejszej niedoli”.

Powieścią Krzyżacy Henryk Sienkiewicz zamknął najwybitniejszy okres swej pracy pisarskiej. Dziełem uświetnił również, zgodnie z zamiarem, własny jubileusz obchodzony w 1900 roku jako święto narodowe we wszystkich większych miastach Wielkiego Księstwa Poznańskiego i Galicji.

strona:    1    2  




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Szybki test:

Sienkiewicz, pracując nad „Krzyżakami”, nie oparł się na:
a) dziełach Dantyszka
b) „Historii Polski” Jana Długosza
c) „Kronikach” Janka z Czarnkowa
d) monografii Szajnochy „Jagiełło i Jadwiga”
Rozwiązanie

Szkic historyczny „Spytko z Melsztyna” powstał:
a) jako ostatnie dzieło Sienkiewicza
b) w 1865 roku
c) bezpośrednio przed rozpoczęciem pracy nad „Krzyżakami”
d) podczas pobytu Sienkiewicza w Królewcu
Rozwiązanie

Powieść ukazywała się w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym”:
a) od 1896 roku 1900
b) od 1897 roku 1900
c) od 1897 roku 1905
d) od 1899 roku 1903
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

Inne
„Krzyżacy” – streszczenie szczegółowe
Geneza „Krzyżaków”
Zbyszko z Bogdańca – szczegółowa charakterystyka postaci
Czas i miejsce akcji „Krzyżaków”
Streszczenie „Krzyżaków” w pigułce
Maćko z Bogdańca – szczegółowa charakterystyka postaci
Jurand ze Spychowa – szczegółowa charakterystyka postaci
Główne wątki „Krzyżaków”
Kompozycja i artyzm powieści Henryka Sienkiewicza „Krzyżacy”
Życiorys Henryka Sienkiewicza
Jagienka ze Zgorzelic – szczegółowa charakterystyka postaci
Danusia Jurandówna – szczegółowa charakterystyka postaci
„Krzyżacy” jako powieść historyczna
Obraz rycerstwa w „Krzyżakach” Henryka Sienkiewicza
Obraz Zakonu Krzyżackiego w „Krzyżakach” Sienkiewicza
Realia i obyczaje średniowiecza w „Krzyżakach”
Plan wydarzeń „Krzyżaków”
Charakterystyka postaci drugoplanowych w „Krzyżakach”
Charakterystyka postaci epizodycznych w „Krzyżakach”
Motywy literackie w „Krzyżakach” Henryka Sienkiewicza
Charakterystyka postaci historycznych w „Krzyżakach”
Ekranizacja „Krzyżaków”
O „Krzyżakach” powiedzieli…
Henryk Sienkiewicz - kalendarium życia
Henryk Sienkiewicz - kalendarium twórczości
O Sienkiewiczu powiedzieli...
Henryk Sienkiewicz - ciekawostki
Bibliografia





Tagi: